Parketri

Parketri (Parquetry), kökeni Fransızca “parqueterie” kelimesine dayanan, küçük ahşap bloklarının veya kaplama parçalarının geometrik, tekrarlayan desenler oluşturacak şekilde bir araya getirilmesiyle yapılan dekoratif bir zanaattır. Genellikle zemin kaplamalarında kullanılsa da, mobilya yüzeylerinde, duvar panellerinde ve dekoratif objelerde de uygulanabilir. Parketriyi, resimsel ve figüratif kompozisyonlar oluşturan marküteriden (marquetry) ayıran en temel özellik, tamamen geometrik ve soyut desenlere dayanmasıdır.

Bu tekniğin popülerleşmesi 17. yüzyıl Fransa’sına, özellikle de Kral XIV. Louis’nin Versay Sarayı’na dayanır. O dönemde soğuk ve nemli olan mermer zeminlerin yerine, daha sıcak ve estetik bir alternatif olarak “parquet de menuiserie” (doğrama parke) geliştirilmiştir. Bu zeminler, büyük kare panellerin içine yerleştirilmiş çapraz geometrik desenlerden oluşuyordu ve en ünlüsü “Versay Parkesi” (Parquet de Versailles) olarak bilinir. Bu desen, çapraz ve iç içe geçmiş karelerden oluşan karmaşık bir yapıya sahiptir ve günümüzde hala lüks mekanlarda tercih edilmektedir.

Parketri desenleri arasında en yaygın olanları balıksırtı (herringbone) ve Macar veya Fransız şevronudur (chevron). Balıksırtı deseninde, dikdörtgen ahşap bloklar birbirine 90 derecelik açıyla, zikzak bir örüntü oluşturacak şekilde yerleştirilir. Şevron deseninde ise blokların uçları 45 veya 60 derecelik açılarla kesilir ve ok ucu şeklinde birleşerek daha düzgün ve kesintisiz bir V deseni yaratır. Diğer popüler parketri desenleri arasında sepet örgüsü (basket weave), tuğla (brick) ve altıgen (hexagon) bulunur. Bu desenler, meşe, ceviz, akçaağaç, venge gibi farklı renk ve dokulara sahip ahşap türlerinin bir arada kullanılmasıyla daha da zenginleştirilebilir. Parketri, uygulandığı mekana derinlik, hareket ve sofistike bir karakter katar. Yüksek işçilik gerektiren bu sanat, hem klasik hem de modern iç mekanlarda zamansız bir zarafet ve görsel zenginlik sunar.