Enine Damar Kilidi

Enine damar kilidi, özellikle geniş masif ahşap panellerin zamanla ve nem değişimleriyle ortaya çıkan doğal hareketlerini kontrol altına almak için geliştirilmiş, geleneksel bir ahşap işçiliği prensibidir. Ahşap, damar yönüne paralel olarak çok az hareket ederken, damar yönüne dik (enine) yönde önemli ölçüde genleşip büzülebilir. Bu durum, geniş panellerde çarpılma, bükülme ve dönme gibi deformasyonlara yol açabilir. Enine damar kilidi, bu hareketliliği yöneterek panelin düz ve stabil kalmasını hedefler.

En yaygın uygulama alanı, masa tablalarında görülen ‘ekmek tahtası ucu’ (breadboard end) tekniğidir. Bu yöntemde, ana panelin kısa kenarlarına, damarları ana panele dik yönde uzanan daha dar ahşap parçalar eklenir. Bu ek parçalar, genellikle zıvana (tenon) ve delik (mortise) veya kırlangıç kuyruğu (dovetail) gibi sağlam geçmelerle ana panele bağlanır. Ancak önemli olan nokta, ana panelin enine yöndeki genleşme ve büzülmesine izin verecek şekilde, geçme deliklerinin bir kısmının uzatılmış (oval) yapılmasıdır. Bu sayede, ek parça panelin enine hareketini kısıtlamadan, panelin uçlarının düz kalmasını ve çarpılmasını engeller. Bu teknik, mobilyanın hem yapısal bütünlüğünü hem de estetik görünümünü koruyarak, uzun ömürlü ve kaliteli ürünler ortaya çıkarılmasını sağlar. Günümüzde de masif ahşap mobilya üretiminde vazgeçilmez bir detay olarak kullanılmaktadır.