Fotöy

Fotöy (Fransızca: Fauteuil), 17. yüzyıl Fransa’sında ortaya çıkan ve günümüze kadar popülerliğini koruyan, belirgin bir ahşap iskelete sahip, zarif ve ikonik bir koltuk modelidir. Terimin etimolojik kökeni, Frank dilindeki “faldistōl” kelimesine dayanır ve “katlanır sandalye” anlamına gelir. Ancak zamanla fotöy, sabit ve daha konforlu bir oturma elemanına dönüşmüştür. Onu iç mimaride sıkça karıştırıldığı Berjer koltuktan ayıran en temel özellik, kolçak yapısıdır. Berjerin kolçakları ve yanları tamamen döşemeyle kapalıyken, fotöyün kolçakları (manchettes) ve iskeleti açıktır, bu da ona daha hafif, havadar ve daha az masif bir görünüm kazandırır.

Fotöyün tasarımı, ortaya çıktığı dönemin sanatsal akımlarına göre değişiklik göstermiştir. Örneğin, XIV. Louis döneminde üretilen fotöyler daha heybetli, düz hatlı ve zengin oymalıyken; XV. Louis (Rokoko) döneminde asimetrik, kavisli (kabriyol) ayaklar ve bitkisel motiflerle daha zarif ve feminen bir form almıştır. XVI. Louis (Neoklasik) döneminde ise Antik Yunan ve Roma estetiğinden ilhamla daha düz, simetrik hatlara, yivli sütun benzeri ayaklara ve daha sade oymalara geri dönülmüştür. Bu tarihsel çeşitlilik, fotöyü mobilya tarihi açısından önemli bir referans noktası yapar.

Yapısal olarak fotöy, masif ahşaptan (genellikle ceviz, meşe veya kayın) yapılan bir iskelete sahiptir. Sırt (dossier) ve oturma minderi (assise) döşemelidir. Kolçakların üst kısımlarında genellikle konfor için küçük yastıkçıklar (accoudoirs) bulunur. Ahşap iskelet, dönemin stil özelliklerine göre oyma, yaldızlama veya lake boyama gibi tekniklerle bezenir. Döşemelik kumaş olarak ise ipek, damasko, goblen veya kadife gibi lüks malzemeler tercih edilir. Günümüz iç mimarisinde fotöy, sadece klasik mekanlarda değil, aynı zamanda modern ve eklektik dekorasyonlarda da bir vurgu parçası olarak kullanılır. Bir okuma köşesinde, yatak odasında veya antrede tek başına konumlandırılarak mekana sofistike ve zamansız bir karakter katabilir. Hafif yapısı, onu kolayca hareket ettirilebilir kılar ve bu da işlevselliğini artırır.