Giyotin Pencere

Giyotin pencere, uluslararası terminolojide “sash window” olarak bilinen, bir veya daha fazla hareketli kanadın (sash) dikey bir düzlemde kaydırılmasıyla çalışan bir pencere sistemidir. Adını, çalışma prensibinin giyotinin hareketini andırmasından alır. Bu pencere tipi, özellikle 17. yüzyılın sonlarından itibaren İngiltere, Hollanda ve daha sonra Amerikan kolonilerinde popülerleşmiş ve Georgian, Victorian ve Colonial gibi mimari akımların karakteristik bir unsuru haline gelmiştir. Geleneksel kanatlı (casement) pencerelerin aksine, dışarı veya içeri doğru açılmadığı için yer tasarrufu sağlar ve özellikle dar geçitlere veya verandalara bakan cepheler için pratik bir çözüm sunar.

Klasik bir giyotin pencere, “tek askılı” (single-hung) veya “çift askılı” (double-hung) olmak üzere iki ana tipe ayrılır. Tek askılı modelde, üst kanat sabittir ve sadece alt kanat yukarı doğru kaydırılabilir. Çift askılı modelde ise her iki kanat da bağımsız olarak hareket edebilir. Bu ikinci tip, havalandırma açısından üstün bir esneklik sunar. Alt kanadı yukarı, üst kanadı ise aşağı kaydırarak aynı anda iki farklı seviyeden hava sirkülasyonu sağlamak mümkündür. Bu sayede odanın alt kısmından serin hava girerken, üst kısmından sıcak hava dışarı atılır ve etkili bir pasif havalandırma sağlanır.

Geleneksel giyotin pencerelerin en ustaca tasarlanmış kısmı, kanatların hareketini kolaylaştıran denge mekanizmasıdır. Pencere çerçevesinin (kasa) içine gizlenmiş kanallarda, her bir kanada sicimler veya zincirler aracılığıyla bağlı kurşun veya dökme demir ağırlıklar (sash weights) bulunur. Bu karşı ağırlıklar, kanadın ağırlığını dengeleyerek minimum eforla hareket ettirilmesini ve istenilen pozisyonda sabit kalmasını sağlar. Modern giyotin pencerelerde ise bu geleneksel ağırlık sisteminin yerini, daha az yer kaplayan ve bakımı daha kolay olan yaylı denge mekanizmaları (spiral veya spring balances) almıştır.

Malzeme olarak geleneksel giyotin pencereler ahşaptan yapılır ve genellikle çok sayıda küçük cam panelleri (panes) ahşap kayıtlarla (muntins) birleştiren bir tasarıma sahiptir. Günümüzde ise ahşabın yanı sıra, daha iyi yalıtım ve daha az bakım gerektiren PVC (uPVC) ve alüminyum gibi modern malzemelerden de üretilmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, modern giyotin pencereler çift veya üçlü cam, argon gazı dolgusu ve gelişmiş conta sistemleri ile yüksek enerji verimliliği sunmaktadır. Estetik cazibesi, fonksiyonel havalandırma özelliği ve zamansız karakteriyle giyotin pencere, hem tarihi binaların restorasyonunda hem de klasik bir dokunuş aranan yeni yapılarda tercih edilen bir mimari eleman olmaya devam etmektedir.