Jakoben Stili

Jakoben stili, adını İngiltere Kralı I. James’in Latince adı olan ‘Jacobus’tan alan ve onun hükümdarlık dönemi olan 1603-1625 yılları arasında gelişen, belirgin bir İngiliz mobilya ve dekorasyon tarzıdır. Bu stil, kendinden önceki Tudor ve Elizabeth dönemlerinin ağır, gotik etkilerini taşımakla birlikte, yavaş yavaş kıta Avrupa’sından gelen Rönesans fikirlerinin de sızdığı bir geçiş dönemini temsil eder. Jakoben mobilyalarının temel malzemesi, o dönemde İngiltere’de bolca bulunan ve dayanıklılığıyla bilinen meşe ağacıdır. Bu nedenle mobilyalar genellikle masif, ağır ve oldukça dayanıklıdır.

Stilin en karakteristik özelliklerinden biri, zengin ve derin ahşap oymacılığıdır. Mobilya yüzeyleri, genellikle geometrik paneller, kemer motifleri, sarmaşık dallarını andıran ‘strapwork’ (şerit işi) oymaları ve elmas şeklindeki ‘lozenge’ desenleri ile bezenmiştir. İnsan veya hayvan figürleri de zaman zaman kullanılsa da, genel süsleme dili daha çok soyut ve mimaridir. Bir diğer ayırt edici özellik ise torna tekniğinin yoğun kullanımıdır. Masa, sandalye ve dolapların bacakları, genellikle ‘melon bulb’ (kavun ampulü) olarak adlandırılan abartılı, soğan benzeri topuz formlarında tornalanmıştır. Bu kalın ve heykelsi bacaklar, mobilyanın genel masif yapısını dengeler ve ona güçlü bir karakter kazandırır.

Jakoben döneminin tipik mobilya parçaları arasında uzun, dar ‘refectory’ veya ‘trestle’ tipi yemek masaları, sırtı masif ahşap panelli ‘wainscot’ sandalyeleri, zengin oymalı ve genellikle dört direkli ‘four-poster’ yataklar ve ‘court cupboard’ adı verilen gösterişli büfeler bulunur. Bu mobilyalar, dönemin taş ve ahşap ağırlıklı, loş şato ve malikane iç mekanları için tasarlanmıştı ve sahiplerinin zenginliğini ve statüsünü sergileme amacı taşıyordu. Renk paleti genellikle koyu ahşap tonları, zengin kırmızılar ve yeşillerden oluşur; döşemelerde ise kadife ve işlemeli kumaşlar kullanılırdı.

Jakoben stilinin etkisi, İngiliz kolonileri aracılığıyla Amerika’ya da taşınmış ve Amerikan Kolonyal mobilyacılığının erken dönemlerini şekillendirmiştir. Günümüzde orijinal Jakoben mobilyaları antika değeri taşır ve müzelerde sergilenir. Ancak stilin ruhu, geleneksel, tarihi ve görkemli bir atmosfer yaratmak isteyen iç mekan tasarımlarında yaşamaya devam etmektedir. Bu tarzda dekore edilmiş bir mekan, koyu renkli ahşap paneller, ağır perdeler ve Jakoben tarzından ilham alan reprodüksiyon mobilyalarla zengin, asil ve tarihsel bir derinlik kazanır.