Kurdele Sırtlı Sandalye

Kurdele sırtlı sandalye (İngilizce: Ribbon Back Chair), 18. yüzyıl İngiliz mobilya sanatının zirvesini temsil eden ve özellikle dahi mobilya tasarımcısı Thomas Chippendale ile özdeşleşen ikonik bir tasarımdır. Chippendale, 1754 yılında yayımladığı ve dönemin mobilya tasarımlarını derinden etkileyen “The Gentleman and Cabinet-Maker’s Director” adlı kitabında bu tasarıma yer vererek popülerleşmesini sağlamıştır. Bu sandalye, o dönemde Avrupa’yı etkisi altına alan Fransız Rokoko akımının İngiltere’deki en rafine yorumlarından biri olarak kabul edilir.

Sandalyenin en çarpıcı ve ayırt edici özelliği, sırt dayanağının merkezinde yer alan ve ‘splat’ olarak adlandırılan dikey ahşap panelin işleniş biçimidir. Bu panel, tek parça masif maundan, sanki havada süzülen, birbirinin içinden geçen ve en üstte zarif bir fiyonk ile düğümlenen kurdeleler şeklinde oyulmuştur. Bu karmaşık ve akıcı oyma işçiliği, ahşap gibi sert bir malzemeye ipek bir kurdelenin hafifliğini ve hareketini verme amacını taşır. Bu ustalık, Chippendale’in atölyesinin teknik becerisinin ve sanatsal vizyonunun bir kanıtıdır. Rokoko stilinin doğadan ilham alan asimetrik ve C-kıvrımlı (C-scrolls) hatları, bu kurdele motiflerinde kendini gösterir.

Yapısal olarak, kurdele sırtlı sandalyeler genellikle o dönemde Karayipler’den ithal edilen ve zengin kırmızımsı kahverengi tonu ve ince oymaya uygun yapısıyla değerli kabul edilen maun ağacından yapılırdı. Sandalyenin genel silueti de Rokoko’nun zarafet anlayışını yansıtır. Oturma çerçevesi genellikle kavisli hatlara sahiptir ve sandalyenin bacakları, dönemin popüler formu olan, üst kısmı dışa doğru bir diz gibi kıvrılan ve aşağı doğru incelen ‘kabriyol’ (cabriole) ayaklardır. Bu ayaklar sıklıkla, bir pençenin bir topu kavradığı ‘pençe ve top’ (ball and claw) motifiyle sonlanır, bu da tasarıma hem denge hem de dekoratif bir zenginlik katar.

Kurdele sırtlı sandalyeler, üretildikleri dönemde aristokratların ve zengin tüccarların yemek odaları ve salonları için tasarlanmış lüks objelerdi. Günümüzde, orijinal Chippendale sandalyeleri paha biçilmez antikalardır ve müzelerde veya özel koleksiyonlarda bulunur. Ancak tasarımın zamansız zarafeti, onu klasik mobilya reprodüksiyonlarının en popüler modellerinden biri yapmıştır. Yüksek kaliteli kopyaları, geleneksel tarzda dekore edilmiş mekanlara tarihi bir zarafet ve sofistike bir dokunuş katmak için hala tercih edilmektedir. Bu sandalyeler, mobilya tarihinde işçiliğin ve estetiğin nasıl mükemmel bir uyum içinde olabileceğinin en güzel örneklerinden biri olarak kabul edilir.