Sgabello

Sgabello, İtalyanca’da ‘tabure’ anlamına gelen ‘scanno’ kelimesinin küçültme eki almış hali olup, 15. ve 16. yüzyıl İtalyan Rönesansı’nın karakteristik mobilya parçalarından biridir. Geleneksel dört ayaklı sandalye formundan oldukça farklı olan sgabello, kendine özgü yapısıyla hemen tanınır. Genellikle konforlu bir oturum sunmaktan ziyade, heykelsi bir estetik ve statü sembolü olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle, uzun süreli oturmalar için değil, daha çok sarayların, zengin tüccarların evlerinin (palazzo) antrelerinde (anticamera), koridorlarında veya büyük salonların duvar kenarlarında dekoratif ve törensel bir obje olarak kullanılırdı.

Bir sgabello’nun tipik yapısı birkaç ana unsurdan oluşur. Oturma yüzeyi genellikle küçük, sert ve sıklıkla sekizgen formdadır. Bu oturak, alışılagelmiş ayaklar yerine, önde ve arkada olmak üzere iki adet dikey, masif ahşap levha (bazen üç ayaklı ‘trestle’ formunda da olabilir) ile desteklenir. Bu destek levhaları, mobilyanın en süslü kısımlarıdır ve genellikle akantus yaprakları, grotesk figürler, aile armaları (kartuş), volütler veya aslan pençesi gibi dönemin popüler motifleriyle zengin bir şekilde oyulmuştur. Sgabello’nun en dikkat çekici özelliği ise genellikle abartılı derecede yüksek ve dar olan sırtlığıdır (schienale). Bu sırtlık da oturak destekleri gibi yoğun bir şekilde oyma işçiliği sergiler ve genellikle mobilyanın sahibinin zenginliğini ve sosyal konumunu yansıtan armalarla bezenirdi.

Ana malzeme olarak İtalyan Rönesansı’nın favori ahşaplarından olan ceviz sıkça kullanılırdı. Cevizin koyu rengi ve oymaya elverişli dokusu, sgabello’nun heykelsi formunu ve detaylı süslemelerini vurgulamak için idealdi. Sgabello, tasarımı gereği hafif ve kolayca taşınabilir bir yapıya sahipti. Bu sandalyeler, Rönesans döneminin klasik antikiteye olan hayranlığını ve zanaatkarlığa verilen önemi mükemmel bir şekilde yansıtır. Günümüzde sgabello’lar, müzelerde ve özel koleksiyonlarda önemli bir yer tutar. Antika veya reprodüksiyon olarak, klasik ve eklektik iç mekanlarda, bir heykel gibi konumlandırılarak mekana tarihi bir derinlik ve sanatsal bir vurgu katmak için kullanılırlar.