Tessellasyon

Tessellasyon, Latince’de küçük kare taş anlamına gelen ‘tessella’ kelimesinden türemiş bir terimdir ve geometrik şekillerin (poligonların) bir yüzeyi boşluk bırakmadan ve üst üste binmeden kusursuz bir şekilde kaplaması sanatını ve tekniğini ifade eder. Bu, matematikte bir düzlemin döşenmesi olarak da bilinir. İç mimari ve dekorasyondaki uygulamaları binlerce yıl öncesine, Sümer mozaiklerinden Antik Roma’daki zemin ve duvar süslemelerine ve İslam sanatının girift geometrik desenlerine kadar uzanır. Özellikle Fas’taki Zelij (Zellige) fayans sanatı ve İspanya’daki Elhamra Sarayı’nın duvarları, tessellasyonun ne kadar karmaşık ve estetik açıdan büyüleyici olabileceğinin en görkemli örneklerindendir.

Tessellasyonlar temelde üçe ayrılır: düzenli, yarı düzenli ve düzensiz. Düzenli tessellasyonlar, sadece tek bir türde düzgün çokgen (eşkenar üçgen, kare veya altıgen) kullanılarak oluşturulur. Yarı düzenli tessellasyonlar, iki veya daha fazla türde düzgün çokgenin belirli bir düzen içinde bir araya gelmesiyle meydana gelir. Düzensiz tessellasyonlar ise düzgün olmayan poligonlar veya kavisli şekiller kullanır. Hollandalı sanatçı M.C. Escher, kuşlar, balıklar ve kertenkeleler gibi tanınabilir figürleri kullanarak yarattığı ‘metamorfoz’ temalı tessellasyonlarıyla bu sanat formunu 20. yüzyılda yeniden popülerleştirmiştir.

İç mimaride tessellasyon, mekanlara görsel ilgi, ritim ve doku katmak için güçlü bir araçtır. En yaygın kullanım alanı zemin kaplamalarıdır. Balıksırtı (herringbone) ve chevron parke döşemeleri, dikdörtgenlerin oluşturduğu klasik tessellasyon örnekleridir. Banyolarda ve mutfaklarda kullanılan altıgen (hexagon) karolar veya metro (subway) fayansları da basit ama etkili tessellasyon uygulamalarıdır. Daha karmaşık tasarımlar, farklı renk ve şekillerdeki mermer veya seramik karoların bir araya getirilmesiyle oluşturulan ‘encaustic’ veya ‘patchwork’ zeminlerde görülür. Tessellasyon sadece zeminle sınırlı değildir; duvarlarda (duvar kağıdı, seramik paneller), mutfak tezgah arkası panellerinde (backsplash) ve hatta tekstil desenlerinde de kullanılarak mekana dinamizm ve sofistike bir karakter kazandırır.